Pisałem już o długich i krótkich samogłoskach w języku niderlandzkim, a teraz czas na kolejne ciekawe w wymowie litery. Chociaż ich zapis nie sugeruje pojedynczej litery to one właśnie takie są – ij i ei.

Taka sama wymowa

IJ
de rij (kolejka)
de wijk (dzielnica)
zij (ona)
EI
het ei (jajko)
de trein (pociąg)
klein (mały)

Pochodzenie liter ij i ei

Szczerze się przyznam, że kwestia pochodzenia tych liter w nauce języka niderlandzkiego jest w mojej opinii niepotrzebna. Niemniej jednak jest to ciekawy temat. Ja nie czuję się na tyle mocny, aby go przestawić dlatego polecam obejrzenie poniższego filmiku jeżeli kogoś to interesuje.

Kiedy używa się długiego ij, a kiedy krótkiego ei?

Szukając materiałów do tego wpisu okazało się, że dla Holendrów problem z zapisem ij/ei można przyrównać do problemu Polaków z pisaniem chociażby u/ó.

Nie ma jednej generalnej reguły kiedy jaką literę wybrać, ale w języku niderlandzkim stosuje się kilka pomniejszych:

Krótkie ei:

  • występuje w końcówkach: -erlei, –gerei-heid-(i)teit:
    velerleieetgereiwaarheidautoriteit

Długie ij:

  • w czasownikach, które w czasie przeszłym zamieniają literę ij na ee:
    lijden (leed-geleden), rijden (reed-gereden)
  • w końcówkach: -(d)ij-(d)erij-e(r)nij en -(e)lijk(s):
     abdijbakkerijlekkernijnauwelijks.

Litera ij na początku zdania

Chociaż dla kogoś z Polski bywa to nieintuicyjne litera “ij” to jedna litera. Jeżeli pojawia się na początku zdania powinna być zapisana: IJ, a nie Ij:

    IJzel leidt vaak tot chaos en de botsingen op de weg.
    (Gołoledź często prowadzi do chaosu i kolizji na drodze.)

Tak samo ma się rzecz jeżeli litera IJ jest częścią słowa, które jest nazwą własną np. IJsland (Islandia). Niezależnie, czy wyraz rozpoczyna zdanie, czy jest w środku.

    Het huidige IJsland is een parlementaire republiek.
    (Obecna Islandia jest republiką parlamentarną.)
    Ongeveer twee derde van alle IJslanders woont dus hier.
    (Mieszka tu około dwóch trzecich wszystkich Islandczyków.)