Dzisiaj nie będę cię czarował. Kwestia wymowy jest bardzo trudnym zagadnieniem zwłaszcza jeżeli ktoś zaczyna uczyć się języka obcego w późnym wieku.

Zagadnienie jakie chcę dzisiaj poruszyć nie jest związane tylko z wymową. Jeżeli chcemy poprawnie odmienić czasownik, przymiotnik i stworzyć liczbę mnogą musimy wiedzieć jakiego typu jest samogłoska w danym wyrazie.

W tym artykule nie będę oczywiście wymieniał wszystkich wyrazów z samogłoskami, ale chcę abyś zapoznał się z teorią i ucząc się nowych słów przyjrzał się temu jak są zbudowane.

Pary minimalne

Wyobraź sobie przez chwilę, że język polski jest tym językiem obcym którego się uczysz. Już pomijam kwestię znaków specjalnych, ale w każdym języku są słowa, które brzmią bardzo podobnie, a rozróżnia je od siebie jedna literka w zapisie. W języku polskim są to np. bada – wada, kot – koc – kod, fala – hala – sala.

Dla ciebie powyższe słowa są oczywiste, jest bardzo prawdopodobne, że nie zwracałeś na nie uwagi. Jednak dla kogoś kto się dopiero uczy języka mogą stanowić nie lada problem. Nie inaczej jest podczas nauki języka holenderskiego. Tutaj mamy do czynienia z samogłoskami długimi i krótkimi.

Spójrz na takie słowa jak man – maan, ram – raam, bom – boom, pot – poot, leg – leeg. Zauważyłeś czym różnią się od siebie te pary?

Samogłoski krótkie i długie w języku holenderskim

Gdy mówię o tego rodzaju samogłoskach mam na myśli poniższe pary:

  • a – aa
  • o – oo
  • e – ee
  • u – uu
  • i – ie

Chociaż słuchając Holendrów ciężko jest wyłapać różnicę w wymowie samogłosek to jednak one są. Ty powinieneś zwrócić na to uwagę, bo ignorowanie długości wymowy litery to jeden z grzechów głównych osób uczących się języka holenderskiego. Dobrze wsłuchaj się w sposób jaki wymawia to lektor:

a – aa
mand (koszyk)maand (miesiąc)
ram (baran)raam (okno)
man (mężczyzna)maan (księżyc)
o – oo
rok (spódnica)rook (dym)
kort (krótki)koord (lina)
bot (kość)boot (łódka)
e – ee
vel (kartka)veel (dużo)
weg (droga)weeg (ważę)
speld (spinka)speelt (bawi)
u – uu
bus (autobus)buurt (dzielnica)
zucht (westchnienie)zuur (kwaśny)
vul (napełniam)vuur (ogień)

*przykłady dla u-uu nie są parami minimalnymi

i – ie
vis (ryba)vies (brudny)
lid (uczestnik)lied (piosenka)
zin (zdanie)zien (wzrok)

Powyższe przykłady pokazują w jaki sposób zapisuje się samogłoskę krótką (pojedyncza litera), a jak samogłoskę długą (podwójna litera). Niestety nie jest tak prosto. Samogłoskę długą można również zapisać używając pojedynczej litery.

CO??? DLACZEGO???!!!

Sylaby otwarte i zamknięte

Jest oczywiście odpowiednia teoria, która za tym stoi. Ja nie jestem zwolennikiem tego, aby znać ją dogłębnie bo nie jest potrzebna do życia. Jednak omówię ją tutaj z obowiązku.

Chodzi o rodzaj sylaby w wyrazie. W języku niderlandzkim mamy do czynienia z sylabami zamkniętymi (kończą się na spółgłoskę) i sylabami otwartymi (kończą się na samogłoskę).

Skoro to już wiemy to przechodzimy do zasad użycia w pisowni, otóż:

  • długą samogłoskę (aa, ee, uu, oo) w sylabie zamkniętej pisze się używając dwóch liter: kaal, rood, stuur;
  • długą samogłoskę w sylabie otwartej pisze się używając jednej litery: ka-le, ro-de, stu-ren;

No dobra nudna teoria, nudną teorią ale przejdźmy do praktyki (przynajmniej ci, którzy jeszcze nie śpią).

Jak rozpoznać długą samogłoskę?

Jest to zagadnienie które sprawia problem nawet Holendrom. Bardzo wiele osób ma przez to kłopot z poprawnym zapisaniem odmienionych czasowników. Spójrz na poniższe przykłady:

  • maken
  • wonen
  • sturen

Co usłyszałeś na nagraniach? Długą samogłoskę, czy krótką? Są to długie samogłoski co widać po odpowiedniej odmianie tych czasowników:

  • Ik maak. Jij maakt.
  • Ik woon. Jij woont.
  • Ik stuur. Jij stuurt.

No, ale bez sensu byłoby najpierw znać odmianę słowa, żeby wiedzieć jak zapisać bezokolicznik. To jakby trochę zaczynać od końca. Zatem nie przedłużając oto nie-naukowy patent na tę zagwostkę (nie działa w 100%, ale dla początkujących jest niesamowicie skuteczny).

Metoda torcika

Wyobraź sobie, że każda litera w wyrazie to inna warstwa tortu. Powiedzmy, że spółgłoska będzie ciastem, a samogłoska kremem. Jeżeli mamy do czynienia z czymś takim, gdy litery leżą naprzemiennie to wtedy akcentowana samogłoska mAken, wOnen, stUren będzie właśnie długa.

Tak jak już wspomniałem metoda nie działa zawsze, bo trzeba wiedzieć na którą literę pada akcent w słowie. Jednak mimo wszystko polecam ten patent bo skuteczność jest dość wysoka nawet w przypadku dłuższych wyrazów.